hayvanlar alemi hayvan resimleri hayvanlar ve doga hakkında bilgiler ve resimler güvercinler hakkında bilgi ve resimler hayvalar aleminden haberler

Konularda Kelimelerde

Haber Servisine Abone Ol:


SiTENiZiN LiNKiNi EKLEYiN
LiNK DEGiSiMi YAPIN ZiYARETCi KAZANIN

lale

 Print this page 

YAZIYI EKLEYEN: zeliş

LALE

Albenili çiçekleriyle laleler yüzyıllardır en sevilen süs bitkileri arasında almıştır. Zambakgiller familyasının tulipa cinsi oluşturan bu bitkiler, doğada kendiliğinden yetişen yüz kadar türü vardır. Anayurdu Avrupa, Asya ve kuzey Afrika olan bu türler, uzun melezleme çalışmalarıyla geliştirilmiş alımlı süs lalelerinin atalarıdır. Bugün lale yetiştiriciliğinde dünyanın en önde gelen ülkesi Hollanda da lale yetiştirme merakı ilk kez on yedi yüzyılda başladı. 1630 arda aşırı lale tutkusu yüzünden yeni geliştirilen tek bir lale soğanına son derece yüksek fiyatlar ödendi. Yaklaşık beş yıl süren bu çılgınlık lale ticareti yapan bazı kişilere çok büyük servetler kazandırırken, bazılarının da varını yoğunu kaybetmesine neden oldu. Ülke ekonomisini altüst olmasına yol açan bu salgın sonucu gene de Hollanda da lale yetiştiriciliği sona ermedi. Buna benzer bir lale salgını Osmanlı imparatorluğu, nda da yaşandı bin yedi yüz seksen otuz yılları arasında, İstanbul da saray lale yetiştirme merakı yüzünden, aynı zamanda yenilikçi hareketlerin de yaşandığı o dönem Osmanlı tarihine "lale devri" olarak geçti lale, ayrıca türk süsleme ve el sanatına da girmiştir. Çini minyatür, halı ve kumaşlarda motif olarak kullanılmıştır. Laleler toprağın altında geliştirdikleri soğanlardan çoğaltılır. Her bir lale soğanı yukarı doğru uzanan bir çiçek açar sapın toprağa yakın kesiminden ince uzun, bazen de enli ve kalınca iki yaprak çıkar. Çiçekler, öbür bitkilerin çiçeklerinin tersine tümüyle birbirinin aynı olan yani renkleri ve biçimleri birbirinden farklılaşmamış üç çanakyaprak ile üç taç yapraktan oluşur yuvarlak, sivri uçlu ya da fırfırlı kenarlı bu çiçek örtü yapraklarının renkleri beyazdan pembeye, turuncudan kırmızıya, açık sarıdan altın sarısına kadar değişir. Hatta "siyah lale" denen koyu mor çeşitleri bile vardır. Bazıları iki renkli alacalıdır, bazılarından ise taç yaprak ve çanakyapraklarının tabanı siyah lekelidir. Laleler yalnızca park ve bahçe süsleri olarak değil kesme çiçek ticaretinde de önemli bitkilerdir. Bu amaçla uzun yıllardır sürdürülen yoğun melezleme çalışmaları sonucu büyüklü küçüklü ve renk renk yüzlerce lale çeşidi geliştirilmiş ve her birine çiçek biçimi, sap uzunluğu ve çiçeklenme zamanı gibi özelliklerine dayanarak çeşitli adlar verilmiştir. Örneğin, zambak gibi geriye kıvrık, sivri uçlu çiçek örtüyapraklarından gelir. Papağan lalesi denen çeşit ise kenarları püskül gibi kırtıklı çiçekleriyle tanınır. Kesme çiçek olarak yetiştirilen lale çeşitleri genellikle daha uzun boyludur. Çoğu otuz santimetreyi aşan uzunluktaki bu çeşitli genellikle daha uzunluktaki bu çeşitler arasında bazısı elli ila altmış santimetreye ulaşır. Kaya bahçeleri için ise bazı cüce çeşitler geliştirilmiştir. Anadolu,da doğal olarak yetişen ondört kadar lale türü vardır.hollanda lalelerin çoğuğunu Anadolu dan götürülen türlerden geliştirildiği sanılmaktadır.hatta lalelerin Latince bilimsel cins adı da eskiden "sarık" anlamında kullanılan Türkçe "tülbent" sözcüğünden gelmektedir. Bu ad, çiçeklerin kapalı haldeyken sarığı andıran görünümü nedeniyle verilmiştir. Laleler en iyi organik maddelerce zengin ince kumlu topraklarda yetişir. Lale soğanları yaklaşık üçte ikisi toprağın altında kalacak biçimde ıçları yukarı doğru toprağa yerleştirilir. Önceleri pek sulama gerektirmez ama yapraklanıp çiçeklenmeye yüz tuttuğunda düzenli olarak sulanmalıdır.